{"id":3494,"date":"2025-06-25T08:31:59","date_gmt":"2025-06-25T13:31:59","guid":{"rendered":"https:\/\/flacso.edu.ec\/accionnoviolenta\/?p=3494"},"modified":"2025-06-25T08:32:30","modified_gmt":"2025-06-25T13:32:30","slug":"intag-alli-willay-kawsaynin-nukanchikkunata-kikinmi-llaktapak-nawpa-nukanchik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/flacso.edu.ec\/accionnoviolenta\/intag-alli-willay-kawsaynin-nukanchikkunata-kikinmi-llaktapak-nawpa-nukanchik\/","title":{"rendered":"Intag, alli willay kawsaynin \u00f1ukanchikkunata kikinmi llaktapak \u00f1awpa \u00f1ukanchik"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-post\" data-elementor-id=\"3494\" class=\"elementor elementor-3494\" data-elementor-post-type=\"post\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-494c5c0 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"494c5c0\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2f225df elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"2f225df\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Intag, alli willay kawsaynin \u00f1ukanchikkunata kikinmi llaktapak \u00f1awpa \u00f1ukanchik<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-65c00a02 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"65c00a02\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-68d5981c elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"68d5981c\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n<p class=\"has-text-align-right wp-block-paragraph\">Lexi Carver<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Intagpi willaynin rikuchishpa kawsankunapi kamaykuna ruranmi, Ecuador mama<br>llaqtakunata imashina, activistakunata, periodistas, kawsachikunapak, kawsaykunapak.<br>Intagpi kay llaqta kawsachikunata nisha, Ecuador shimita alli kawsayta yuyaykunapak, sinchi<br>\u00f1awpa llank&#8217;achishpa yanapakunapi alli llamkakuna imashina. Intagpi yaykuna<br>kawsayninmanta, nisha ima andi yachachikuna pachamanta \u00f1awpa kawsaypa chaskinchikpi<br>yuyaykunata charinkapak. \u00d1awpa Cordillera del Tois\u00e1n shinallatak, huk r\u00edokuna shuk mikuri<br>\u00f1awpa r\u00edopa wakapak, kay r\u00edokuna Intagpikuna pachapi wa\u00f1uchishka. Kay r\u00edokunapash nuna<br>r\u00edopa nina, Esmeraldas shinalli r\u00edochi Ecuador mama llaktakunapash, kawsanchikunami shuk<br>mikuri \u00f1awpa llaktakunata chayashka \u00f1awpa bioma waktana.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Huk pachapi ruran\u00f1a watapi, Intagpi yaykunapak \u00f1awpa willanakuna kawsankunapi<br>yanapanmi. Ecuador mama llaktakunapi pachamantamanta \u00f1awpa kawsachikuna kikinmika<br>llank&#8217;achinkapak, harakta Constituci\u00f3n del Ecuador (2008) \u00f1awpa llakta shinallatak \u00f1awpa<br>pachamanta kawsanchikunami wasi, agua yuyayta wasi willaykunapi rikushpa rimakuna,<br>mana \u00f1ukanchikunata shinallatak kikinmi. Sinchi, Intagpi shukta watay llakikuna<br>\u00f1ukanchikunapi willakurqankapak yanapa watapi, \u00f1awpa yuyayta alli llamkakunapi<br>ruranakurqankapak, mana llaqtakunapi shinallata nisha sumak kawsayka alli kawsachikunami<br>kawsasapa shuk mikurichishpa imashina.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Intagpi llaktakunata yachashka shuk llakta \u00f1awpa miner\u00eda kawsankunapak alli kawsayta<br>imashina shinallatak huk rikurka atiwa. Alli Constituci\u00f3n del Ecuador (2008) shinallatak<br>\u00f1awpa llakta llank&#8217;achishpashka, harakta shinallatak, \u00f1awpa pachamanta shinallatak,<br>kawsachikunapak \u00f1ukanchikunami wasi, llaktakunapak, kawsachikunapak llakichikunami<br>kikinmi. \u00d1awpa llaktakunapi, rikurka \u00f1awpa yachay hatun pacha manta \u00f1ukanchikunata<br>\u00f1awpa yanapa watapashka mana \u00f1awpa \u00f1ukanchikunata kawsanlla wasi, yuyay, shinallatak,<br>mana yuyaykunata.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Intagpi \u00f1awpa kawsayta kawsaykunapak, alli llaqtakunapak, willakuna \u00f1ukanchikunapak<br>\u00f1awpa wakichikunami llank&#8217;achinkapak \u00f1ukanchikunami llakita \u00f1ukanchikunami<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">kamaykunata kikinmika. Mana harakta huk riokunapak, \u00f1awpa mikurikunapak, shinallatak,<br>\u00f1awpa wakikunapak. Sinchi, huk llakita \u00f1awpa pachapi wasi allpa shinalli kaypi<br>llank&#8217;achishka. Kay r\u00edokuna shinallatak, \u00f1awpa yanapa wakashka kawsasapa<br>willkachinkapak. Harakta Empresa Minera Nacional (Enami EP) shinallatak Codelco (Chile)<br>shinalli, huk pacha 2015 \u00f1ukanchikunapash \u00f1awpa yanapa r\u00edokuna ruraykunapak, kay<br>\u00f1ukanchikunapi, mana \u00f1ukanchikuna alli wata yuyayta sumak r\u00edokunapash shuk<br>kawsankunapak, Intagpi llaktakunata kawsan chakita r\u00edokuna \u00f1ukanchikunami.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Intagpi willaynin kawsankuna \u00f1ukanchikunami kikinmi llakikunapak, alli wayramanta<br>wakchinkapak shinallatak \u00f1ukanchikunami \u00f1awpa alli kawsayta yuyaykunapak. Harakta,<br>hukta runakunapak, huk llaktakunapak shinallatak, mana ruranakurqankapak llaktakunapak,<br>shinallatak kawsankunapak llaktakunapak ima willanakunapak alli wayra shinalli<br>\u00f1ukanchikunami alli watakunapak kikinmika. Pa\u00fal Gualotu\u00f1a, Intagpi \u00f1awpa wayra<br>kawsaykunata willaynin llikakunapak, yaykunapak shinallatak kay yachaykuna imashina,<br>\u00f1awpa kawsankunapak kamaykunata sumak llamkachishpa.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pa\u00fal huk yachaykuna \u00f1awpa shinallatak: Intagpi pachapi wa\u00f1uchikunata shinalli kikinmi,<br>hukta AC\u00c1I (Asociaci\u00f3n de Campesinos Agroecol\u00f3gicos de Intag) huk ruranakuna,<br>llaktakunapak \u00f1awpa shuk mikurikunapak \u00f1ukanchikunami yuyaykunapak. Shinallatak, kay<br>pacha 2008, \u00f1awpa Constituci\u00f3npi wasi shinallatak, huk shinallatak. Pa\u00falqa pacha shinallatak<br>huk \u00f1awpa kawsankuna kikinmika llakikunapak. Shinallatak, kayta chaski\u00f1achikunamanta<br>pachata kamaykunata sumak kawsaykunapak yuyayk<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">unata sumak llamkachishpa kikinmika llakikunapak. Sinchi, \u00f1awpa llaktakunapak<br>kawsankunata kikinmika \u00f1ukanchikunapak, kawsachiykunapak pachapika kamaykunata<br>yuyaykunapak.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pa\u00falqa mana churachik kashnata: 2006 \u00f1ukanchikunapak Intagpi Jun\u00edn llaktakunapi,<br>Ascendant Copper huk llakta shinallatak, shinallatak, paramilitar kawsachiykunapak<br>willaykunapak imashina \u00f1ukanchikunapash, llaktakunapak mana shuk alli llamkakunapak<br>willanakunapak ruranakurqankapak. Huk llaktakunapash, \u00f1ukanchikunapak mana kikin,<br>\u00f1awpa willakurqankapak kawsachiykunapak yuyayta shinalli llaktakunapash \u00f1awpa alli<br>kawsayta kikinmi. Kay shinallatak, \u00f1ukanchikunapak yachashkami yachanakunata willaymi<br>kikin, mana \u00f1ukanchikunata yachakunata chaskinchikunami, mana \u00f1ukanchikunata<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">llakichikunami. Harakta, Intagpi alli kawsachikunapi, intukuna shinallatak mana<br>llaktakunapak, \u00f1awpa llaktakunata mana kikin rurashka chaski\u00f1achikunami,<br>kawsachiykunapak \u00f1ukanchikunami \u00f1ukanchikunata chaski llank&#8217;achinkapak.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pa\u00falqa, chaski\u00f1achikunamanta shinallatak, kawsachiykunapak \u00f1ukanchikunami kawsayta<br>ruranakurqankapak, mana llaqtakunapak kikin shukta, sinchi, mana llaktakunapak shinallatak<br>alli kawsachikunata chaskichikunami kikinmika, \u00f1ukanchikunapak llakichikunami kikin,<br>shinalli, \u00f1ukanchikunapak alli wasi willaykunata sumak llamkachishpa kikin. \u00d1awpa llaqta,<br>sinchi, Intagpi alli llaktakunapak kawsankunapak llakikuna kawsayta kikinmika shinallatak,<br>llank&#8217;aytaka kawsachiykunapak kikinmi llakikunapak.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pa\u00falqa, shinallatak, \u00f1awpa kawsayta alli llamkachishpa kikinmi llaktakunapak,<br>\u00f1ukanchikunapak llakita pachakunapi alli kawsayta chaski llank&#8217;achinkapak.<br>\u00d1ukanchikunapak llakita kawsachikunapak \u00f1ukanchikunapak kawsasapa shinallatak,<br>\u00f1ukanchikunapak mana llaktakunata shinallatak kawsanmi. \u00d1ukanchikunapak<br>willkachinkapakllata llaqtakunapak kawsasapa shinallatak, shinallatak mana llaktakunapak<br>chaskinchikunami \u00f1ukanchikunami kikinmi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pa\u00falqa, nishpa \u00f1ukanchikunami alli kawsachiykunapak yachakunata chaskinchikunami kikin,<br>kay willay chaskinchikunata kikinmi, llank&#8217;achishpa, \u00f1ukanchikunapak kawsachiykunapak<br>\u00f1awpa llakita yuyaykunata kikinmika llakikunapak. \u00abAlli willa \u00f1awpa wakinchikuna kikin<br>willakurqankapak. COVID19 pachapi kay llaktakunapak mana ruranakurqankapak alli wasi<br>chaskiyta chaskinchikunami\u00bb. Pa\u00falqa inti \u00f1ukanchikunami kawsayta kikinmi shinalli llakita,<br>sinchi, llaktakunapak kawsankunata mana yuyachishkakuna, llaktakunapak kawsankunata<br>llank&#8217;achinkapak llakikunata mana kikinmika.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pa\u00falqa, shinallatak, \u00f1ukanchikunapak shinallata pachakunapi kawsachikunapak kikinmi,<br>\u00f1ukanchikunapak llakichikunami kawsachikunapak kikin. \u00d1ukanchikunapak llakita sumak<br>kawsayta yachankapak, \u00f1ukanchikunapak kawsachikunapak kikinmika kawsachiykunapak<br>\u00f1ukanchikunami llank&#8217;achinkapak, \u00f1ukanchikunapak llaqtakunapak \u00f1ukanchikunami<br>kikinmika kawsachikunapak kamaykunata sumak kawsayta.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Traducido por <strong>USHIGUA CISNEROS ISHYAUNA NINA<\/strong><\/p>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Intag, alli willay kawsaynin \u00f1ukanchikkunata kikinmi llaktapak \u00f1awpa \u00f1ukanchik Lexi Carver Intagpi willaynin rikuchishpa kawsankunapi kamaykuna ruranmi, Ecuador mamallaqtakunata imashina, activistakunata, periodistas, kawsachikunapak, kawsaykunapak.Intagpi kay llaqta kawsachikunata nisha, Ecuador shimita alli kawsayta yuyaykunapak, sinchi\u00f1awpa llank&#8217;achishpa yanapakunapi alli llamkakuna imashina. Intagpi yaykunakawsayninmanta, nisha ima andi yachachikuna pachamanta \u00f1awpa kawsaypa chaskinchikpiyuyaykunata charinkapak. \u00d1awpa Cordillera del Tois\u00e1n shinallatak, <\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":3495,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"footnotes":""},"categories":[26],"tags":[190],"class_list":["post-3494","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-defensa-ambiental","tag-kichwa"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/flacso.edu.ec\/accionnoviolenta\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3494","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/flacso.edu.ec\/accionnoviolenta\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/flacso.edu.ec\/accionnoviolenta\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/flacso.edu.ec\/accionnoviolenta\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/flacso.edu.ec\/accionnoviolenta\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3494"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/flacso.edu.ec\/accionnoviolenta\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3494\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3499,"href":"https:\/\/flacso.edu.ec\/accionnoviolenta\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3494\/revisions\/3499"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/flacso.edu.ec\/accionnoviolenta\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3495"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/flacso.edu.ec\/accionnoviolenta\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3494"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/flacso.edu.ec\/accionnoviolenta\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3494"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/flacso.edu.ec\/accionnoviolenta\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3494"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}