{"id":2622,"date":"2024-08-24T22:36:57","date_gmt":"2024-08-25T03:36:57","guid":{"rendered":"https:\/\/flacso.edu.ec\/accionnoviolenta\/?p=2622"},"modified":"2025-01-10T03:26:07","modified_gmt":"2025-01-10T08:26:07","slug":"paqarichina-alli-rimanakuyta-willaykunapak-rikupi-llakichinkapak-nanpilatinoamerikapak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/flacso.edu.ec\/accionnoviolenta\/paqarichina-alli-rimanakuyta-willaykunapak-rikupi-llakichinkapak-nanpilatinoamerikapak\/","title":{"rendered":"\u00bfPaqarichina alli rimanakuyta willaykunapak rikupi llakichinkapak \u00f1anpi,Latinoam\u00e9rikapak?"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-post\" data-elementor-id=\"2622\" class=\"elementor elementor-2622\" data-elementor-post-type=\"post\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-7693852 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"7693852\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-a3f5c9c elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"a3f5c9c\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">\u00bfPaqarichina alli rimanakuyta willaykunapak rikupi llakichinkapak \u00f1anpi,Latinoam\u00e9rikapak?<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4eb6cd5f e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"4eb6cd5f\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-691cc094 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"691cc094\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n<p class=\"has-text-align-right wp-block-paragraph\">Jeffrey D. Pugh<\/p>\n\n<p class=\"has-text-align-left wp-block-paragraph\">Shina rimanakuy, kawsaypi imashina kamaykunapak pachakunapak, kawsaypi kay \u00f1an \u00f1a yachakunapi katina wakin. Chaski alli \u00f1anpi \u00f1an antawakunapak rimashka yuyaykuna tukuyta, kaypi mana lucha antawakunapak tukuchikkuna willakunapak katina kutinpi runakuna, paz antawakunapi mana lucha, uyari.<br \/>Kay warkapinmi kani modelo, \u00abCatalizador Rimanakuy\u00bb, mana wa\u00f1uchinkuna alli rimanakuykunata nispa rimanakuyta willanakuytapash mana kanchis llaktakunapak, paz antawakunapi mana luchakunapak. Modelota \u00f1anpiqa, punchaw rimanakuykuna runakunapi kawsaykuna kaypaq yachana yachaykunapak, Quito, Ecuador, 2018-2020 kawallapipak,<br \/>Instituto Regional para el Estudio y la Pr\u00e1ctica de la Acci\u00f3n Noviolenta en las Am\u00e9ricas-yachana kamachikunanmi. Kay \u00abCatalizadorpi Rimanakuy\u00bbpi chaski \u00f1anpiqa, alli alli kay rimanakuykunata, hukmi runakunata \u00f1akayta imakunapak, wasipimi mashi kawsakunata kaykunata rimayninku willaykunapak, kaypi chaski yachaykuna kawsaykunapi.<br \/>Para implementar este modelo, tukuy rimanakuykunawan ima kashna rimanakuywan. Llaqtapak mashi llaqtakuna kaykunata imashina yuyaykunamanta, kay rikunata imashina rimanakuykunapi llaqtakuna, mashi llaqtakuna rimakunapi kawsankunapaklla, chaski huk kawsayta rimashkamanta, kamachikunan manta, asosyasionet manta. Llaqtakuna rimashkakunata rikushpa, kawsayta rimakunapak pachakunapak, asosyasionetpi yuyaypi pachakkunapi rimashpa, kay yachaykunata llank&#8217;aykunapak, chaypi imashina<br \/>rimanakuykunata, kaypi rikuykunapak.<br \/>Iskayninta rikunata imashina rimanakuykunawan, chaski rimanakuykuna pachakunapak, willaykuna llaktakunapi, \u00f1awinakunapi, kaykaqa wasipi tukuy llaqta kawsankunapakta.<br \/>Kawsachun rimanakuykuna kawsachun mashi llaqtakuna llaqta runakunata wasipi tukuy llaqtakunata, kawsayta rimakunapak, jamp&#8217;apipash, chaski, kawsayta rimakunapak llaqta kawsankunapakta, llaqta wasi kawsankunapakta, asosyasionet manta. Internasyonallakuna rimakuna rimakunapakpi yachachikunapi rimakunapak, llaqtakunapi imashina chaski kawsankunapakpi maki chaski kawsaypi, kawsachun rimanakuykuna, rimanakuykuna, imashina \u00f1anakunapak, mashi wasipi kawsachunkuna imashina, mashi internasyonallakuna kawsachun kawsachun yachaypi rimanakuykunapak \u00f1anakunapi, yachachikunapi llank&#8217;aypi rimanakuykunapak. Alli importanshinaqa kacharina chay rimanakuykunapi, Instituto<br \/>Regional yachana kamachikunan 2018 wan, chay yachachikunapi huk llaqta runakunawan imashina mashi maki tukuy chaski yachaypi rimanakuykunapi pacha llank&#8217;ayta rimakunaqa mana kachan.<br \/>Kimsa nintanpi rikunata ishkaykunapak, chaski rimanakuykunapi \u00f1a yuyaykunata pachakkunapak. Chaylla, wasipi tukuy runakuna tukuy kawsayta wasipi yuyayta rimanakuykunapak, chaski kawsaypi llaqtakuna chaski yuyaypi rimanakuykunapak, chaski rimanakuykunakunata pachakkunapak. Kaypa llaqtakuna rimashkakunata yachaypi wasipi tukuy runakunata, \u00f1akariyta, llankayta kawsaypi rimayninapa yachachikunaman, kaypi llaqtakuna llank&#8217;aykunata \u00f1akaykunapak chaski kawsachunpi llank&#8217;ayta rimakunapak.<br \/>Instituto Regional rimanakuykunapi tukuy runakunata llank&#8217;ayta rimakuna, asosyasionet llaqtakunapi yachaypi rimanakuykunata, kawsaypi rimanakuykunata imashina riarmichunakunapi. Chaynata, chaski \u00f1anpi chaski yuyaypi llaqtakunata llaqta kawsankunapak, wasipi \u00f1anpi qallarinkuna wasipi runakuna chaski kawsaypi rimayninapa \u00f1ak&#8217;arishkakunapak. Kay tukuyta, chay llaqtakunapi yachaypi rimanakuykuna kachan yachayta llank&#8217;ayta rimakunapak, chaski yachaykunata kawsankunata rimanakuyta<br \/>\u00f1ak&#8217;arichishkakunapak, llaqta kawsankunata llank&#8217;ayta rimakunapak, imashina rikunkunapakpi rikunata \u00f1ak&#8217;arina rimakunapak. Kay shinaqa, Instituto Regional rimanakuykunapi qallarinkuna wasipi Facebookpi WhatsApppi yachachikunawan kawsankunata rimakunapak, kaykunaqa makinaku asosyasionetpi llank&#8217;aypi \u00f1ak&#8217;ariykunapak.<br \/>Tawa nintanpi rikunata ishkaykunapak, chaski kawsachunkuna rimanakuykunapak, chaski \u00f1anpi kawsaypi runakuna rimanakuykunapak \u00f1anakunapi rimanakuyta wasipi tukuy kawsayta rimakunapak. Mana kawsachunpi kaypi llaqtakunapak asosyasionet llaqtakunapi yachachikunawan makinaku alli imashina yachaypi kawsaypi rimanakuykunata rimakunapak, llaqta kawsankunapakpi kaypi rikuchishpa wasipi, kaykaqa llaqta kawsayta rimakunapak makinanaka llank&#8217;aykunata kawsachunpi. Chay \u00f1anpiqa, Instituto Regional yachana kamachikunan llank&#8217;ayta rimakunapak, kawsachunpi runakunata \u00f1anakunapak, asosyasionet llaqtakunapi chaski runakunata \u00f1anakunapak, wasipi \u00f1anpi \u00f1ak&#8217;ariykunapakpi rimakunapak,<br \/>yachachikunawan tukuy chaski yachaypi rimanakuykunata tukuykunata \u00f1ak&#8217;arikunapak \u2014kaypi, asosyasionetpi rimanakuykunata chaski \u00f1anpi, Instituto Regionalpi runakunata rimanakuyta yachachikunata \u00f1ak&#8217;arinkuna chay pacha llank&#8217;ayta rimakunapak. Finansiapi kay pachakunapak runakunawan, \u00f1ak&#8217;arichikunapak, kawsaypi \u00f1ak&#8217;ariykunapak wasipi Instituto Regionalpi \u00f1anapi llank&#8217;aykunata llank&#8217;aypi kawsachunpi rimakunapak, asosyasionet llaqtakunapi wasipi llaqta kawsankunata \u00f1anakunapakpi rimakunapak, kawsaypi \u00f1anakunapakpi asosyasionetpi wasipi llaqta kawsankunata \u00f1anakuna.<br \/>Kamachikuna, musukkuna puncha, paktachik kawsay rikuchik, kaypi rimayta yuyarka kawsayman, kikinka pachamanta kanchikmi, kikin yuyayta yachakuna kamachikmi, kanchik yachaykunapi, kikinka kikin pushakkunawan rikuchik, chaypi, kikin mana shuk rikurka, kikin yachayta qallarichik, riksichik, chaypi, kananpi, kamachikta paktachik imarikuna, shinallatakta, kikinka, sutinmi, maymantapash, rimaytapash.<br \/>Kay pachapi, Instituto Regional pakarikunawan takikunata riksichik, kikin yuyayta \u00abnoviolento\u00bb kawsay 2.9 rikushpa 4.4 rikurka, 1 rikushpa 5 yanapashpa rikurkuna tukuchishpa. Kaypi, paktachik punchapi, \u00f1awinchikta musukkunawan, irka-yuyarikuna nukanchik 57 yanapashpa, kikinka \u00abnoviolento\u00bb kawsay 48 rikurka, 51 kawsay rikurka kikinka. Shinallatak, 79 % rikushpamanta kikinka sutikuna runakunata rimayta imashina paktachik yuyarikuna.<br \/>Kikin yuyayta chakirishkata kanchikmi, nukanchik 12 paktachik yanapashpa rikurka, mitad rikurka, 21 kikinka rurashka. Yachayninchi chaski kawsayta chakirina imaraykuna 79 % rikurka, chaypi, \u00abnoviolento\u00bb kawsay rikunata rikchikunawan, runakunata rikurkuna mana kawsa churashkakunata. Shinallatak, 85 % rikushpamanta chay kikinka runakunata riksichikunawan, paktachik yuyaykuna kikin, kanan, kikin llaqtakunawan rikurkuna, shina rikurka chaski kawsay rikunata.<br \/>Kamachikuna, kikin rikurka, paktachik kawsay pachapi, kikin Am\u00e9rika suyupi rikurka, shinallatak, llaqtapi, tawantinsuyupi, chaski kanan, 50 % yanapaykunata imashina.<br \/>\u00abKay kawsay rikurka, Instituto Regional paktachik kawsaykunata rikurka, kikin kawsaykunawan chaski kawsaykunata kikinmi. Shinallatak, 2017 watapi chay Instituto Regional sumak runakunapi rikurkunata kikinmi.<br \/>Kay grupo, tawa watapi, Internacional kawsay kikin rikurkunata kanchikmi kawsaykunawan 80 % kamachikmi, imaynata yachakushpami kawsay rikurkunata kanchikmi. Participantes rimayta yachakushpami kikin runakunata rikurka, shinallatak, kananmi, kikin runakunata chaski kawsayta rikurka chaski kawsaykunata rikurka.<br \/>Llanmi, kikin yanapaykunata seguridad yachakushpami, kikin kawsaykunawan rikurkunata rikurka, shinallatak, kananmi, runakunata chaski kawsayta kikinmi, hinallata, kikin rurashka, rikurkunata, Mana kikin chaski rikurka hinallata, rimaytapash<\/p>\n\n<p class=\"has-text-align-right wp-block-paragraph\">\u00a0<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00a0<\/p>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00bfPaqarichina alli rimanakuyta willaykunapak rikupi llakichinkapak \u00f1anpi,Latinoam\u00e9rikapak? Jeffrey D. Pugh Shina rimanakuy, kawsaypi imashina kamaykunapak pachakunapak, kawsaypi kay \u00f1an \u00f1a yachakunapi katina wakin. Chaski alli \u00f1anpi \u00f1an antawakunapak rimashka yuyaykuna tukuyta, kaypi mana lucha antawakunapak tukuchikkuna willakunapak katina kutinpi runakuna, paz antawakunapi mana lucha, uyari.Kay warkapinmi kani modelo, \u00abCatalizador Rimanakuy\u00bb, mana wa\u00f1uchinkuna alli rimanakuykunata nispa <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2623,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"footnotes":""},"categories":[213,29],"tags":[190,204],"class_list":["post-2622","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kichwa","category-solidaridad-internacional-es","tag-kichwa","tag-solidaridad"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/flacso.edu.ec\/accionnoviolenta\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2622","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/flacso.edu.ec\/accionnoviolenta\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/flacso.edu.ec\/accionnoviolenta\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/flacso.edu.ec\/accionnoviolenta\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/flacso.edu.ec\/accionnoviolenta\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2622"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/flacso.edu.ec\/accionnoviolenta\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2622\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2631,"href":"https:\/\/flacso.edu.ec\/accionnoviolenta\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2622\/revisions\/2631"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/flacso.edu.ec\/accionnoviolenta\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2623"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/flacso.edu.ec\/accionnoviolenta\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2622"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/flacso.edu.ec\/accionnoviolenta\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2622"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/flacso.edu.ec\/accionnoviolenta\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2622"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}