{"id":2379,"date":"2024-06-14T21:26:52","date_gmt":"2024-06-15T02:26:52","guid":{"rendered":"https:\/\/flacso.edu.ec\/accionnoviolenta\/?p=2379"},"modified":"2025-01-10T03:27:44","modified_gmt":"2025-01-10T08:27:44","slug":"nicaragua-sutiyachinkunata-emergentekuna-markapi-llankachishkamantaanticorrupcion-pakarinkunawan-yachakuna","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/flacso.edu.ec\/accionnoviolenta\/nicaragua-sutiyachinkunata-emergentekuna-markapi-llankachishkamantaanticorrupcion-pakarinkunawan-yachakuna\/","title":{"rendered":"Nicaragua: Sutiyachinkunata emergentekuna markapi llank&#8217;achishkamanta,anticorrupci\u00f3n pakarinkunawan yachakuna"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-post\" data-elementor-id=\"2379\" class=\"elementor elementor-2379\" data-elementor-post-type=\"post\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-222d76d e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"222d76d\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-74c4fac elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"74c4fac\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Nicaragua: Sutiyachinkunata emergentekuna markapi llank'achishkamanta,anticorrupci\u00f3n pakarinkunawan yachakuna<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5a3cf13c e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"5a3cf13c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-214e711b elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"214e711b\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n<p class=\"has-text-align-right wp-block-paragraph\"><strong>Elthon Rivera Cruz<\/strong><\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Abril killapi 2018, willaykuna chayraqmi, maypi yachaykuna, Nicaragua markapi willaypa<br \/>kasqa kamachikunawan, kapasqa toqtoynin. Civiles armados llukchaypi, llaqtapi ruranakuyta,<br \/>chaymanta polisia llakikunapi qhawaymanmi kichkaynin. Yuyaykuna llakikunata<br \/>sutiyachishpachakushun, Instituto Nicarag\u00fcense de Seguridad Social (INSS)pi pensiones<br \/>sistema kay reformakunata chinkarichiyta. Ruranakuyqa p&#8217;anpasqa, wakcha qallarisqakuna,<br \/>p&#8217;isqakuna rikurishkakuna, qhawayta ruphasqakuna, yachachikuna universidadkunata<br \/>kamachikunawan chaskinchishkakuna. Kay sutikunata q&#8217;ichwashka llant&#8217;anaypa, allin<br \/>warmikunaqa pa\u00edsman allin warmikunata llakichiy.<br \/>Kay llaqtapi willayta yuyaykunata noviolenta warmikunaqa, yachachikuna universidadkunata<br \/>markapura, pa\u00edsman relevantekuna puririyachinku, yachachikunawan willanakunata<br \/>p&#8217;anpasqa chaypi, manda sutiyachishpa, kunanmi: llaqtaypa qallariyta rikurishkakunapi, alli<br \/>yachachikunata rikurinkunata, tukuyta yachachikunata, qhawayllamanta, alli yuyaypa,<br \/>justiciata. Nicarag\u00fcense yachachikuna warmikunapi kay accionespi, corrupci\u00f3npi<br \/>warmikunata yuyarinakunata yanapakuy, pol\u00edtico sistema llaktakunapi. Paykunapika, chaymi<br \/>hayk&#8217;achaypi alli resultadospi rurasqakunata, represivo sutiyakunata manda kashnapi,<br \/>chaykunapi tukuyllamanta credibilidad qhawayninakunata llaqtapi. Actores nacionqa,<br \/>Nicaragua llaqtata warmikunata alli yachachikunata yanapakuyman yachayninakunata.<br \/>Corrupci\u00f3npi sutiyachishpa kikin, manda pachakunata rikurinakunata. Kaymi<br \/>sutiyachinkunapi, yuyaykunata m\u00e1s allillami, tukuyta kawsaypi, social (p\u00fablica huk private)<br \/>espaciospi llank&#8217;achishkakunata yachaynin. Instituto Interamericano de Derechos Humanospi<br \/>kamaririn, cl\u00e1sico pensamientopi corrupci\u00f3nqa, poder autoritariopa abusoqa<br \/>sutiyachishkakunata, chaymanta hasta sutiyachishkakunata, tirano llakikunapi. Chaymi<br \/>kawsachiy, kunanpi, pol\u00edticokunata yachachishkakunata, huk sutiyachinkunata, kunanpi,<br \/>autoridadeskunata willanakuyta sutiyachishkakunata, chaymanta, ejemplomanta,<br \/>personalmente yuyarinakuy, cargo llakikunata chinkapacha, chaypi yachachikunata, kikinpi<br \/>llakikunata qallarinkunata autoridadeskunapi kikinmi chaypi. Kay pachakunapi, autoritariopi<br \/>kay sutiyachishkakunapi, poder abusoqa sutiyachishkakunata llank&#8217;achishkakunata<br \/>munaynin, corrupci\u00f3n actospi sutiyachishkakunata munayninpi.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kay kawsaymi, kaypi llaqtapi kaypi llakikunata, kaypi mayta sutiyachishkakunata (kikin<br \/>hukchata yachachikunawan), denuncia kawsaykunata huk sutiyachishkakunata, kawsayta<br \/>internacionalkuna, 177 Periodo de Sesionespi allinta kawsachinkunata, Comisi\u00f3n<br \/>Interamericana de Derechos Humanospi (2020); pol\u00edticokunata propuestas; lach&#8217;ari<br \/>kawsachinkunata; llank&#8217;achishkamanta sutiyachishkakunata \u2014kamarinkuna Ampliado<br \/>Informe, Universidadkunata Expulsados de las Violaciones a los Derechos Humanos<br \/>Informe; huk sutiyachinkunata, memoria procesospi yanapakuyta (Libro Blanco) corrupci\u00f3n<br \/>kawsaykunata, derechos humanos violaciones estado totalitario sutiyachishpa. Warmikunaqa<br \/>universidadkunata yachachikunata yachachishpa, kawsaykunata noviolenta llank&#8217;achinkunata<br \/>munaynin sutiyachishpa.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yachachikunata yanaparichishpa, warmikunataqa movimientospi llaqtakunawan, \u00f1awinpi<br \/>sutiyachishkakunataqa kayku rimayninta, llapa allin warmikuna markapura, pa\u00edsman llaqtapi<br \/>sutiyachishkakunata, \u00f1awinpi gobierno partidopi llapa \u00f1awinchayta, corrupci\u00f3n actospi<br \/>sutiyachishkakunata kaylla educai\u00f3npi instrumentarinkunata, partidista finpi. Qhawayninta<br \/>sumaraykuchishpa, runakunapi sutiyachishpa, kawsachinkunata llaqtakunata wakchaykunapi<br \/>kikinmi yachaspa, pa\u00edsman warmikunata llaqtapi. Llaqtapi sutiyachishkakunata,<br \/>rikurishkakunataqa chaypi autoridades acad\u00e9micaspi, warmikunata sutiyachishpa,<br \/>universidadpi autonom\u00eda qallarinakuy, qhawaypi partidopi llapa \u00f1awinchaypi willaykunata;<br \/>severos cuestionamientospi partidokunata pol\u00edticokunata tradicionalesqa, sutiyachishkakunata<br \/>expuestoska, r\u00e9gimen colaboradoreska; \u00f1awinchaytaqa elitessqa economicaskunata, \u00f1awinpi<br \/>qhawaypi warmikunata ruraspa sociedad civilpi sutiyachishkakunata, qhawaypi pa\u00edsman<br \/>qallarinakuy partidopi llapa \u00f1awinchaypi dictaduraqa imponekunata, Nicaragua markapi;<br \/>chaykamay, qhawaypi, actores emergentespi oposici\u00f3n pol\u00edticapi, amparadoska perfileska,<br \/>gobierno markapi, amachallatak, sutiyachishkakunata propiospi, kikinpi tercerospi.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yachakukkuna, \u00f1awinchaypi sutiyachishkakunata rikuchiyta, warmikunataqa, kaypi<br \/>sutiyachishkakunataqa kayllapi kaytapi, noviolenta luchaqa, corrupci\u00f3npi llapa wakchayta<br \/>rurasqakunata, marchaskuna, plantonkuna, piqueteskuna, s\u00e1tirakuna, chaskachakakuna,<br \/>sutiyachishkakunata, chaypi, no menos allin, kaypimanta campa\u00f1akuna digitalkunata.<br \/>Sutiyachishkakunata representativoqa mayk&#8217;achakunata rurasqa killapi iniciospa 2018:<br \/>marchaskuna. Kayta gran apoyo llapachiy. Hinata, chaymanta r\u00e9gimenpi chayta sutiyachishpa<br \/>wakchaykunaqa, warmikunakunapi kikinpi plantonkunapi, piqueteskunapi implementachiyta,<br \/>chaypi yuyarisqakunata, menos participaci\u00f3npi wakt&#8217;ayta, chasqaraykunataqmi, yachakunata<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">willanakuyta llakichiyta munayninpi, comunicaci\u00f3n mediosqa ch&#8217;iskachaykunata<br \/>atipaykuchiyta. Kay pachakunapi watakuna mayk&#8217;achakunata, relativemente menos<br \/>peligrosas qhawaylla disminuyuyta warmikunakunapi arrestados o allinpi allinpi<br \/>wakitaykunata.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kay llank&#8217;achishkakunapi civil resistenciataqa, yuyaykunataqa sutiyachishkakunataqa,<br \/>estadoqa yachachishpa, kaykunapipash internacional posicionamiento llank&#8217;achishkakunata,<br \/>naci\u00f3n naci\u00f3n Nicaragua markapi yachachinkuna. Hinata, pronunciamientosqa, condenasqa<br \/>chay r\u00e9gimenqa, sanciones internacionalesqa gobierno funcionariospi sutiyachishpa. Chaypi<br \/>chay yachaykunata yachachishpa, noviolenta luchaqa, allin pachakunata yachakuykunata,<br \/>paykuna watakuna, kay pachakunapika, naci\u00f3n naci\u00f3n nicarag\u00fcense sutiyachinkunata<br \/>chaskinchisqachu, chaypi llaki pachakunata kawsaykunata.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kikin allinpi sutiyachishkakunata yachachiykunata chaskinchispa, reconocomientoqaqa<br \/>allinta warmikuna llaqta lidereskunawan. Hinalla, maypitam Amaya Coppens, warmikuna<br \/>medicinapi sutiyachishpa, universidad markapi expulsadachishpa, llapapasqa politika<br \/>prisakunapi, Kaypi sutiyachishkakunata Internacional Warmikuna Premiotaqa, Estados<br \/>Unidospi Departamentopi Estadoqa yuyachinkunaqmi; Victoria Obando, warmikuna<br \/>activista, LGBTIQ+ derechos defensorakuna, Tulip\u00e1n Premiotaqa, derechos humanos<br \/>defensaqa yuyachinkunaqmi, Pa\u00edses Bajospi Kingdompi yuyarinakunata; Levis Rugama,<br \/>pol\u00edtico prisakunaqa, universidad expulsadachishpa, Joven de la Paz Premiotaqa, Bolivia<br \/>markapi; Alejandra Centeno, warmikuna activista, universidad expulsadachishpa, Alpha<br \/>Sigma Nu Premiotaqa, Espa\u00f1a markapi yachaykunata Jesuita universidadesqa Federaci\u00f3n de<br \/>Estudiantes de la Universidad de Costa Ricaqa liderazgo, trayectoriaqa sutiyachishpa, joven<br \/>activista Enrique Mart\u00ednezqa reconocimientoqa otorgachinkunata. Kaypi kikin<br \/>warmikunataqa, kawsachinkunata, liderazgo, constanciaqa, corrupci\u00f3npi llapa lucha,<br \/>derechos humanospi sutiyachishkakunata luchaqa, noviolenta sutiyachishpapi.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Corrupci\u00f3npi luchaqa, allinpa, chayqa warmikunakunapi llaqtakunata yuyaykunata parte<br \/>yuyarinakuyta rimanakuyka munakuy. Paykunata, qhawaypi kikin qhataykunata<br \/>mikhunakuyta, yuyarisqakunata, kikin sutiyachishpapi organizacional y personal<br \/>lidereskunata y lidereskunapi ch&#8217;iskachakunata munakuyta. Paykunata, yachaykunata<br \/>llakiyta, aspectokunapi, sutiyachishkakunata munaynin, pol\u00edticos mayk&#8217;ankunata<br \/>sutiyachishkakunata yachachiyta. Mayk&#8217;ancha warmikunakunapi kaykama, watakunapi<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">sutiyachishpa, markapura, sutiyachishpapi sapaq rikurinakuyta, maykunapi llaqtapi pol\u00edtico<br \/>sutiyachishpa, willanakuytaqa.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Warmikunakunapi, pa\u00edsman warmikunakunapi organizaci\u00f3npa allinchakunata, tukuyta<br \/>chayqa, kayllapi sutiyachishkakunata noviolenta acci\u00f3nkunata munakuyta, corruptos<br \/>sistemasqa huk sutiyachishkakunata autoritariokunata chaskinchisqakunata kikin allin<br \/>warmikunata sutiyachishpa.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Elthon Rivera Cruz<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Warmikunataqa, llapa sutiyachishkakunataqa, derechos humanos defensorqa, warmikunataqa<br \/>llaqtapi yachachikunata, kawsachinkunataq, llaqtapi autonom\u00eda universitariaqa. Nicarag\u00fcense<\/p>\n<p>Traducido por <strong class=\"gmail_sendername\" dir=\"auto\">USHIGUA CISNEROS ISHYAUNA\u00a0<span class=\"il\">NINA<\/span><\/strong>\u00a0<\/p>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nicaragua: Sutiyachinkunata emergentekuna markapi llank&#8217;achishkamanta,anticorrupci\u00f3n pakarinkunawan yachakuna Elthon Rivera Cruz Abril killapi 2018, willaykuna chayraqmi, maypi yachaykuna, Nicaragua markapi willaypakasqa kamachikunawan, kapasqa toqtoynin. Civiles armados llukchaypi, llaqtapi ruranakuyta,chaymanta polisia llakikunapi qhawaymanmi kichkaynin. Yuyaykuna llakikunatasutiyachishpachakushun, Instituto Nicarag\u00fcense de Seguridad Social (INSS)pi pensionessistema kay reformakunata chinkarichiyta. Ruranakuyqa p&#8217;anpasqa, wakcha qallarisqakuna,p&#8217;isqakuna rikurishkakuna, qhawayta ruphasqakuna, yachachikuna universidadkunatakamachikunawan chaskinchishkakuna. Kay <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2380,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"footnotes":""},"categories":[47,213],"tags":[186],"class_list":["post-2379","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-campanas-anticorrupcion-es","category-kichwa","tag-anticorrupcion"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/flacso.edu.ec\/accionnoviolenta\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2379","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/flacso.edu.ec\/accionnoviolenta\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/flacso.edu.ec\/accionnoviolenta\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/flacso.edu.ec\/accionnoviolenta\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/flacso.edu.ec\/accionnoviolenta\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2379"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/flacso.edu.ec\/accionnoviolenta\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2379\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2590,"href":"https:\/\/flacso.edu.ec\/accionnoviolenta\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2379\/revisions\/2590"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/flacso.edu.ec\/accionnoviolenta\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2380"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/flacso.edu.ec\/accionnoviolenta\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2379"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/flacso.edu.ec\/accionnoviolenta\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2379"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/flacso.edu.ec\/accionnoviolenta\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2379"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}